MKB is te afhankelijk van banken

MKB is te afhankelijk van banken

Waarom kijken ondernemers alleen naar banken voor geld, vroeg Boele Staal, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken zich vorige maand af. In het buitenland zijn ze veel inventiever. Maar kan de Nederlandse ondernemer wel van het bankeninfuus? 'Ik heb ernstig het gevoel dat Boele Staal het probleem dat de banken voor zichzelf hebben gecreëerd, nu bij ondernemers legt', zegt Oscar Kuhl, directeur-eigenaar van machinebedrijf Novacon en voorzitter van Jong Management.

'Het is raar, kul, aan de ene kant financiert een Nederlandse bank de metro in Athene en aan de andere kant komt het mkb nauwelijks meer in aanmerking voor een lening. Het probleem is volgens mij dat banken hun balans vol hebben staan met onroerend goed dat sterk afgewaardeerd moet worden. Om toch aan allerlei kapitaaleisen te voldoen, blijven ze op hun geld zitten.' Vooral ondernemers in het midden- en kleinbedrijf klagen al geruime tijd dat zij steeds moeilijker een lening kunnen krijgen. Staal erkende in een interview met het Financiële Dagblad dat, hoewel het totale aantal leningen groeit, het aantal lager dan 250.000 euro is afgenomen. Uit een op 19 april gepubliceerd onderzoek van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) blijkt dat Nederlandse banken in 2009 een kwart minder leningen hebben verstrekt aan het midden- en kleinbedrijf dan het jaar ervoor. In 2008 daalde het aantal met 5 procent. Nu steeg de kredietverlening in 2010 wel weer, maar het duurt even voordat je dat hebt ingehaald.

Voor veel bedrijven is juist die grens tot 250.000 euro van belang, zegt Oscar Kuhl. Hij heeft ondervonden hoe moeilijk het is geworden om werkkrediet te krijgen. 'Was het voorheen extreem makkelijk, nu is het extreem moeilijk geworden', verzucht hij. 'Ik heb krediet echt nodig om het bedrijf te laten draaien. Als we een aantal orders hebben, duurt het even voordat de klant daarvoor heeft betaald. Eerst moet hij die machines krijgen. In de tussentijd moet ik het personeel dat aan die producten werkt en de bedrijven die onderdelen leveren wel betalen. Een bedrijf als het mijne heeft niet zomaar tonnen kasreserve, zeker niet als de opdrachten toenemen.' De banken voelen zich onder druk gezet door de hogere eisen die aan hun reserves worden gesteld. Daarnaast anticiperen zij op aanvullende maatregelen die worden voorbereid, zoals het voorstel van staatssecretaris Weekers voor een bankenbelasting. Piet Moerland, bestuursvoorzitter van de Rabobank, voorspelde vorige week in het Financiële Dagblad dat zijn bank een verplichte extra 400 miljoen euro in kas moet houden als de bankenbelasting naar 1 miljard euro gaat. Na de val van het kabinet, stuurde de Kamer daar u op aan, maar inmiddels ligt er een akkoord om met de bankenbelasting 600 miljoen euro 'op te halen'. Weekers' voorstel ging nog uit van 300 miljoen. ING-topman Jan Hommen schat in dat zijn bank een extra reserve van 330 miljoen moet aanhouden. Dat is geld dat sowieso niet uitgeleend gaat worden.

Coulance

De banken hebben een punt als ze aandacht hebben voor hun kapitaalpositie, zegt Marius Prins, directeur van investeringsmaatschappij PPM Oost. Maar hij vindt dat de banken de bal nu wel makkelijk op de andere speelhelft leggen. Prins: 'Banken zijn in Nederland nu eenmaal de belangrijkste kredietinstituten. In hun schaduw is weinig gegroeid, zoals in het buitenland wel is gebeurd. Er moet echt over nagedacht worden hoe dat gat opgevuld moet worden met alternatieven.' PPM Oost heeft sinds 2010 samen met de provincie Gelderland een speciale kredietmogelijk-heid voor het mkb opgezet van 25 miljoen euro. Die wordt naar verwachting dit jaar helemaal uitgenut door vijftig tot 75 bedrijven. 'En wij zijn niet eens zo heel bekend', zegt Prins. 'We horen dat banken strikter zijn geworden. Ze lenen nog wel, al stellen ze vaak meer eisen, maar dat beetje extra coulance van een aantal jaren geleden is weg.' Dat de banken zich terughoudender opstellen en zich strikter aan de regels houden, vindt de PPM-directeur niet verkeerd. Soms heeft dat alleen ingrijpende gevolgen voor bedrijven. 'Een bedrijf dat een paar jaar achtereen verlies lijdt, kan onder de kredietdrempel komen die de bank aanhoudt. Dit gebeurt ook gezonde bedrijven regelmatig.' Bijvoorbeeld vanwege een grote opdracht waaraan een paar jaar wordt gewerkt en waarvoor de rekening pas aan het einde wordt verstuurd. 'Zo'n ondernemer heeft wel personeel en leveranciers die betaald moeten worden.'

In Duitsland is het moeilijker om een krediet te krijgen, weet Prins. 'Banken eisen een hogere solvabiliteit dan in Nederland. Je ziet dat groeien daar financieel lastiger is. Aan de andere kant zijn de alternatieven beter ontwikkeld. In Duitsland is voor mkb-bedrijven een obligatiemarkt die hier niet is. Op basis van een prospectus krijgen Duitse bedrijven leningen op de beurs. Die traditie hebben we hier niet en die is ook niet snel te ontwikkelen.'

Netwerken

Ondernemers moeten niet blijven hangen in frustratie over de terughoudendheid van de banken, zegt Staal in het Financieele Dagblad. Ze kunnen volgens hem alternatieve financieringsmogelijkheden zoeken. 'In het buitenland wordt vaker gekeken naar eigen geld, partnerschap of investeerderskapitaal', aldus de bankenvoorman. Ook de OESO zegt dat vooral daar groei te verwachten is, met name voor nieuwe bedrijven. Zo ziet de OESO wel wat in zogenoemde angel investors, ondernemers die met hun geld een bedrijf helpen. Vooral in de Angelsaksische landen is dit fenomeen al langer een belangrijke financieringsbron, maar in Europa is het aantal angel investors nog beperkt, concludeert de OESO. Nederland bijvoorbeeld telt er maar zeven als je op het ledenaantal van de koepelorganisatie van business angels in Europa, EBAN, mag afgaan. Daaronder ook de PPM Oost en BiD Network, dat voornamelijk is gericht op ontwikkelingslanden. Vooral overheden verlenen nu de helpende hand. In Nederland gebeurt dat bijvoorbeeld met het Seed Capital programma van Agentschap NL.

Bedrijven moet hun heil dus ook elders zoeken. Crowdfunding en peer-to-peernetworks, worden veel genoemd als alternatieven. In Nederland zijn volgens een telling van onderzoeksbureau Douw & Koren ruim veertig crowdfundnetwerken actief die ongeveer 2,5 miljoen euro aanboden. Maar daar moeten ondernemers zich niet rijk mee rekenen, vindt Gijsbert Koren. 'Vorig jaar is via crowdfunding en peer-to-peernetwerken nog geen 9 ton bijeen gehaald. Het hoogste bedrag was een ton', weet Koren. Volgens Koren zijn crowdfunders geen gewone anonieme investeerders. Crowdfunding is je eigen netwerk vertellen wat je van plan bent, zegt hij. Het heeft dan ook niet zoveel zin om naar buitenlandse platforms zoals in de VS te gaan om daar grote bedragen op te halen. 'Minder dan een kwart van de donateurs via het Amerikaanse Kickstarter heeft twee of meer keer geïnvesteerd. Daaruit blijkt dat het geldschieters zijn die bekend zijn met de ondernemer of zijn product.'. Oscar Kuhl heeft zijn krediet buiten de banken om weten te regelen, maar het kostte veel tijd. 'Je moet ik weet niet hoe vaak hetzelfde verhaal houden tegen mensen die je bedrijf niet kennen. Dat was met mijn bank veel makkelijker.' Daar weten ondernemers in het buitenland ook alles van. Hoe komen Japanse bedrijven, Britse en Amerikaanse dan aan hun geld?

Waar halen ondernemers hun geld vandaan?

BronKlein-bedrijfMidden-bedrijfGroot-bedrijf
Huisbank74%67%7%
Andere bank3%40%16%
Familie en vrienden7%1%0%
Leveranciers7%0%0%
Anders10%10%9%

Geïnteresseerd?

Heeft u zakelijk krediet of een zakelijke lening nodig? Bent u starter en zoekt u de beste starterslening? Heeft u financiering of investeerders nodig voor een bedrijfsovername of de financiering van uw bedrijfs onroerend goed? Of bent u benieuwd wat crowdfunding, factoring, financial lease of payrolling voor uw bedrijf kan betekenen? Neem geheel vrijblijvend contact op, want Credion realiseert graag uw bedrijfsfinanciering!